Dïcängi jïïö da cwiiri 20 ki man täk dïïmi yi ngöömma Anywaa. Ngat mo bung wange mo rääng kigø ki yïththe mo wïnye kigø mo cäänna cäännö bungø døøc. Yi wääth mana cäädhö kigø ki jur ngääö ø bëët. Jøøa kwønggø joot na ngäcgø ni gïn tïïc jurri en cääththa kany mo raac, manynyagø nee jook kany poode en, røø angeeø ki geni ni tööyö geni, ni tïïö kargi ni bäär ki Akwöma, ni reemøgi wøk yi paac, ni rwäänyö jwïec møøk rigi thuwø.

Manøgø atïïö ki pääl cwïny ki thööth cïïn; ni tïïö ki ajeeny bäät nääm, ki lure, ki atude. Ni jiy møøk røø, këël yi caaa man ennø; ni wäägö ki määgö ki nyïïmëëgø oløny ni gi di reemmø yïth ngøøp kwääyyö, ni gi rëëma wøk, ki yi pääny margi, ki yïth uudi moa geergi ki ceng-gi nee jure läwgi kargi; gi poot no cøør yïthgi ki luum kwär mo tør ceng-gi diyøø ka amöölla.

Ki paac, Okïïci wär obäng nyikwar Oluum gi ki nyïïatwieli moe, gi bëëdö ni gena atøra man pwöt Anywaae kigø ni ngäcgi ni diyøø atønynyøgø døøa dëëtgi. Gi bëëdö ni cwäk jø døøngnge egi deyyø ni jääle ki määrgi gi ba jwïïy. Wäätgi ki nyïïgi moa no göödö no tukgi dhøgi jaak, gi jwömma øt-tööc nee dëëre gum wala jwïïye tïmö ni tøørø. Anywaa manø bäre øw kiie ni cäädö ni beeye aani gø diyøø ee no ruu øwwi. Ni dhaanhø cädö bäre na akama kaa diyøø? ‘Ba Okïïci gi ki nyïïatwieli møøe gi cämö ni geno lør bäät jwïïy mo Anywaae ni gi ngeethø ni lakgi tar ki jure ni gïn tägi dëëtgi diyøø kanyo nø thuma Anywaae ki thøø ba nëëni jïgi. Gïya meec kwär ee… na bøølø ni cøør nyeng wäät jaay ki nyïï jaay bura mar Okïïci en? Ni di køø, ni bung gïn mo ngäcgi; geno göödö. Ni di køø, yi lïng tïïc poot kucgi, da nyeng-gi mo nëëngi kigi ki yïthgi mo gi wïnyö ki luup mo tïïc yïth atude møøga en teeng ka Tigray, ki Amara, ki Orømiya. Ciik paac thuwø nut ceng-gi ni gïn mo gaa wøk ki ciik, løny ki man pëënygi gø.

Ni näk beeye lwär, mana doo tïïc dhaanhe beeye man ööy wøk yi kwär nee lwør dhaanhe moor mo oteeø; nee yï dööngi wøk ki pëëc. Yïïni, yï jiera jiyi këël na bëëde ni yï cuuma jurri ki køør mana manynye. Yï cuum ni yïïna kar wang mar Anywaa; pa mar jur. Doo na ma enøgø nø, yï ba doo cungngø ki nyeng Anywaa Gambëëla, doo na mo yï cungngi ki yi Amara wala Tigray.

Ni pa jaay keergi na en yi bura mar Okïïci nø, këël jiy moa kargi bäär ki paac na näk bung gïn mo digi lwärö ni pïïy dëëtgi kiper mana ba cungnge ki Akwöma na aciel, rigi poot cøøgi cøøgø wøk pööthi. Ni jiy møøk yïthgi bunggi bungø ki kwär mo jootgi joodø paac. Ni jiy møøk gi cungngø ki løøa Akoma kiper mana näk mo omari wala nyï pogi beeye ni käär kwär wala kiper man näk mo jur da nyï gwiel mo thenh mo cïbe cïbö jïre. Ni ö luubö man tïïc dëëra Anywaa en ni raanynya wï jur Anywaa ni tïme ni ba nëëni jïgi.

Ba ennø, jur ba göödö ki leerø mo nyään mo raanynya ma nut na ngääc bäät piny ni Anywaa da ngøøm ma moe mo ena jïre; mo nyengnge cwøl ni Gambëëla ni göör ni gööra øøni jïre ki cengngø. Jur mare beeye ni acaane en, “ ni Anywaa bung ngøøm ma moe dï paa Anywaa”.

Dïcäng ni pa jø puur kiergi ni rëëm wøk ki yïth ngøøm mogi, Anywaa bäre køøla wøk dï Gambëëla nee cigi wøk yi luum nee dï Gambëëla döönge ki dhaanhø mana kawar na öö ki dïgääla. Man beeye luubö mana nut piny coon ki kany mo bäär nee tïïc, ‘ba adhääthö ki tïïc røk beenhnhe mo jø døøngnge. Kwärö Wurubulu, ki Olïïmi war Akwøn, ki Ongwäc, ki kwäc jöör gena bëëdö ni mäny mar Gääla ki cam ngøøm gëëng-gi gëëngngö këël mana pïïe ri beenhnhø man na marø en.

Ni näk mo jø døøngnge paac egi mänö ki cam opïïe røø, øø räänynyø ngø ki paac ni cïbögø jï jur ki cengngø nee came en? Dïïm bung mør cøøn, beeye dïïmma gø ennø; ni näk mo yï di reemmø yi øtø mari ki teek. Ki jïra ki bang jø wø köö ni geno göödö leerø man ni göör jure en, rigi kärgi baaø ki mana tïïc dëët jøøa cøl ni wø bëëdö buut piny mana en bäät cwïïc ni nyïm oluk cäng kanya bëëde ni jöö, kwär gath, uut gööri, ki kwär tïïe dagi mo mänö ki dhaanhø mana cøl ni gi ba joot yie. Beeye gø ennø ni tïïc gääla en. Køør nine møøk tïmö ni bung dhaanhnhø ma Anywaa mo di joodø dï Gambëëla. Dï Gambëëla jooti ni yïïno moøø ki wëëlö man cii yie kigø kiree.

Ni näk mo yïïna dhaanhø mo cungngö bäät tiete mo wïïe cädö, a këël yi wäne no bëëdï ni yï ba këëyï kiper wï jur marï? Jø wø jier lïngnge ki jø wø köö ni jøw a jø Ethiopia kär dee gïn caan ki gääla; paac a marø bëët. Ba ennø, ocäk tïmö nidïï ni dhaanhø ma nyï paac di reemmø yi øtø mare ki teek? Ki jïra ni pëëc manøgø dööng jï ngati man nø nee løøe.

Nyïïmera beera mana pïïyu cwiir mana nyään ki jööt dëël!

Luubö man gööra Ojulu Odola. Løny ki man jooti aani ki bäät ajääb man: Ojulu@optusnet.com.au